۱۰ جاذبه برتر گردشگری ایران
ایران سرزمینی است که تاریخ چندهزارساله، معماری چشمنواز، بازارهای پرهیاهو و مهماننوازی گرم مردمش را یکجا دارد. برای هموطنان ما که قصد سفر دارند، اینجا ده جای دیدنی را معرفی میکنیم که هر کدام داستانی از فرهنگ و تمدن این سرزمین دارند؛ بخوانید، جاهای مورد علاقهتان را انتخاب کنید و سفر خود را با خاطرجمعی شروع کنید.
۱. تخت جمشید
تخت جمشید یکی از مهمترین مقصدهای فهرست ۱۰ جاذبه برتر گردشگری ایران است و نخستین جایی است که بیشتر مسافران خارجی و داخلی به آن فکر میکنند. این مجموعه پایتخت تشریفاتی شاهنشاهی هخامنشی است که در نزدیکی شیراز و در دامنه کوه رحمت قرار دارد. داریوش بزرگ حدود ۵۱۸ سال پیش از میلاد ساختن آن را آغاز کرد و جانشینانش، خشایارشا و اردشیر، بخشهای دیگری را به آن افزودند. این مجموعه برای برگزاری جشنهای نوروز و مراسم رسمی شاهان ساخته شده بود و هنوز هم فضای باشکوهی دارد.
وقتی از پلکان ملتها بالا میروید، نقشبرجستههای هیئتهای نمایندگی سرزمینهای تابع را میبینید؛ از مادها و ایلامیها گرفته تا بابلیها و هندیها. دروازه ملل، کاخ آپادانا با ستونهای بلندش و کاخ صد ستون، هر کدام داستانی از معماری و هنر هخامنشی را روایت میکنند. روی صفه بایستید و دشت مرودشت را زیر پایتان ببینید. بهار با سبزی دشت و گلهای وحشی، و پاییز با هوای خنک و نور ملایم عصرگاهی، بهترین فصلهای بازدید هستند.
برای گشتن با حوصله دستکم نیم روز وقت بگذارید. تابلوهای توضیحی و راهنمای محلی درک بهتری از ساختار شهر و کتیبههای میخی به شما میدهد. اگر فرصت دارید، عصر به نقش رستم، آرامگاه شاهان هخامنشی که چند کیلومتر دورتر است، هم سر بزنید؛ دیدن این دو مکان در یک روز، سفری کامل به تاریخ پارس است.
آدرس: مرودشت، ولایت فارس، حدود ۶۰ کیلومتر شمالشرق شیراز.
۲. میدان نقش جهان اصفهان
میدان نقش جهان اصفهان یکی از زیباترین نمونههای معماری صفوی است و در فهرست ۱۰ جاذبه برتر گردشگری ایران جایگاه ویژهای دارد. شاه عباس اول ساختن این میدان وسیع را حدود سال ۱۶۰۰ میلادی آغاز کرد و امروز در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است. این میدان در گذشته محل بازی چوگان، رژه سپاهیان و بازارهای بزرگ بود و امروز قلب تپنده اصفهان به شمار میرود.
مسجد امام با کاشیکاریهای آبی فیروزهای، مسجد شیخ لطفالله با گنبد کرمرنگ، کاخ عالیقاپو با تالار موسیقیاش و بازار قیصریه، هر چهار طرف میدان را گرفتهاند. هماهنگی این بناها با یکدیگر است که نقش جهان را منحصربهفرد میکند. کاشیهای معرق و هفترنگ مسجد امام را از نزدیک ببینید تا جزئیات ظریف طرحهای هندسی و گلها را تماشا کنید. داخل مسجد شیخ لطفالله هم پژواک صدا و نور ملایم گنبد، تجربهای آرامبخش است.
نزدیکهای غروب به میدان بروید؛ وقتی خورشید پایین میرود، گنبدها و کاشیها رنگ طلایی میگیرند و چراغهای میدان روشن میشوند. بعد در بازار قیصریه دنبال دستدوزیها، میناکاریهای ظریف و گز اصفهانی بگردید و در پایان، کنار فوارههای میدان چای یا شربت بنوشید و به رفتوآمد مردم نگاه کنید؛ همان حالوهوایی که قرنها پیش هم برقرار بود.
آدرس: میدان امام (نقش جهان)، مرکز شهر اصفهان، ولایت اصفهان.
۳. مسجد نصیرالملک شیراز
مسجد نصیرالملک شیراز که به «مسجد صورتی» مشهور است، یکی از دلانگیزترین جاهای فهرست ۱۰ جاذبه برتر گردشگری ایران به شمار میرود. این بنا در اواخر سده نوزدهم میلادی، در دوره قاجار، ساخته شد و تزیینات آن با نقشهای گل و گیاه و هندسههای لطیف پوشیده شده است. نام «مسجد صورتی» به خاطر رنگهای ملایم کاشیها و شیشهها بر سرش مانده و امروز شیرازیها و گردشگران با همین نام از آن یاد میکنند.
صبح زود، همین که آفتاب بالا میآید، نور از شیشههای رنگی عبور میکند و روی قالینها و ستونهای منبتکاریشده نقشهای رنگارنگ میاندازد. این لحظه برای عکاسی و تماشا بینظیر است، پس زودتر از شلوغیهای روز برسید. ستونهای چوبی منبتکاریشده و سقفهای گچبری را هم با دقت نگاه کنید؛ هر کدام کار دست استادکاران شیرازی است.
صحن وسط مسجد با حوض آبیاش آرامشی خاص دارد. کمی کنار حوض بنشینید و به بازی نور روی آب نگاه کنید. پوشش محترمانه لازم است و بهتر است هنگام نماز جماعت بازدید را به زمان دیگری موکول کنید. اگر بعد از ظهر به شیراز آمدهاید، محله گود عربان و بازارهای اطراف را هم برای قدم زدن در برنامه بگنجانید.
آدرس: محله گود عربان، خیابان لطفعلیخان زند، شیراز، ولایت فارس.
۴. شهر تاریخی یزد
شهر یزد با ثبت در یونسکو در سال ۲۰۱۷ میلادی جایگاه خود را در میان ۱۰ جاذبه برتر گردشگری ایران تثبیت کرد. این شهر یکی از قدیمیترین شهرهای خشتی جهان است که هنوز مردم در بافت آن زندگی میکنند. خانهها، حمامها و کوچههای پیچدرپیچش همه از خشت و گل ساخته شدهاند و هنوز هم میتوان زندگی روزمره مردم را در آن دید.
کوچههای تنگ برای سایهاندازی، بادگیرهای بلند برای تهویه طبیعی و قناتهای زیرزمینی برای تأمین آب، همه نشان میدهند مردم این سرزمین چگونه در دل کویر زندگی پایداری ساختهاند. در بافت قدیم، خانههای سنتی مانند خانه لاریها و موزههای کوچک محلی هم دیدنی هستند. این بناها نمونهای زنده از معماری اقلیمی ایراناند و نشان میدهند چطور میتوان بدون برق و کولر، خانهای خنک ساخت.
از بام یک خانه سنتی یا کافه پشتبامی، غروب آفتاب را پشت منارههای مسجد جامع تماشا کنید؛ لحظهای که رنگ خشتها کمکم گرم میشود. بعد به مجموعه امیرچخماق با کاشیکاریهای زیبایش بروید که میدان جلوی آن نقطه شروع خوبی برای گشتوگذار است. آتشکده زردشتی یزد هم که به روایتها سالهاست آتشش روشن است، برای آشنایی با آیین باستانی ایرانیان دیدنی است. روزها در یزد گرم و شبها خنک است، پس لباس سبک و یک کت نازک همراه داشته باشید.
آدرس: بافت قدیم، شهر یزد، ولایت یزد؛ میدان امیرچخماق جای مناسبی برای شروع است.
۵. کاخ گلستان تهران
کاخ گلستان در قلب تهران، در میدان ارگ، جایگاه ثابتی در فهرست ۱۰ جاذبه برتر گردشگری ایران دارد. این مجموعه کاخهای سلطنتی که در سال ۲۰۱۳ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید، در دوره قاجار گسترش و آراسته شد. ریشههای این مجموعه به دوران صفویه برمیگردد، اما بیشترین تغییرات و تزیینات آن در زمان قاجار انجام گرفت.
در هر تالار آن کاشیکاریهای رنگارنگ، آینهکاریهای درخشان و منبتکاریهای چوبی دیده میشود و هر بخش بازتابی از سلیقه و قدرت شاهان آن دوران است. تخت مرمر، تالار آینه و موزههایی که هدایای شاهان اروپایی را نگه میدارند، از دیدنیهای اصلی آن هستند. هر کدام از این بخشها داستانی از روابط سیاسی و فرهنگی ایران با اروپا را روایت میکنند.
برای گشتن کامل دو تا سه ساعت وقت بگذارید و اگر میخواهید شلوغی کمتری ببینید، روزهای کاری و صبح زود بروید. کنار باغچهها و حوضهای بیرونی قدم بزنید و بازار بزرگ تهران را که در فاصله کوتاهی قرار دارد، برای خرید سوغاتی و دیدن معماری سنتی به برنامهتان اضافه کنید.
آدرس: میدان ارگ، خیابان پانزده خرداد، نزدیک بازار بزرگ تهران، شهر تهران.
۶. زیگورات چغازنبیل
چغازنبیل کهنترین و باشکوهترین اثر باستانی فهرست ۱۰ جاذبه برتر گردشگری ایران است. این زیگورات را اونتاشناپیریشا، پادشاه عیلامی، حدود ۱۲۵۰ سال پیش از میلاد ساخت. این مکان در اصل شهری مقدس بود که معبد، کاخ و دیوارهای بلندش، مرکز آیینهای عیلامیان به شمار میرفت. در سال ۱۹۷۹ میلادی، چغازنبیل نخستین اثر ایران بود که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
از پنج طبقه اصلی آن امروز تنها بخشی باقی مانده، اما توده عظیم خشتی میان دشت خوزستان هنوز شگفتانگیز است. زیگورات از خشتهای آجری و خشت خام ساخته شده و دیوارهای ضخیم آن، حتی پس از قرنها، نشاندهنده مهارت معماران عیلامی است. کاوشهای باستانشناسی در این محوطه، اشیای ارزشمندی مانند سفال، مهر و کتیبهها را آشکار کرده که امروز در موزههای ایران نگهداری میشوند.
ماههای سرد سال برای بازدید مناسبتر است، چون گرمای تابستان این منطقه طاقتفرساست. دور دیوارهای خشتی قدم بزنید و روزگار کاهنان و مردمی را که اینجا زندگی میکردند در خیال مجسم کنید. اگر راهنما همراه داشته باشید، توضیحاتش درباره معماری و کتیبهها بسیار جذاب خواهد بود. بعد از بازدید، سری به شهر شوش بزنید که تاریخاش به دوران هخامنشیان و عیلامیان میرسد.
آدرس: نزدیک شهر شوش، ولایت خوزستان، جنوبغرب ایران.
۷. باغ فین کاشان
باغ فین کاشان با چشمههای طبیعی، حوضهای آب زلال و راههای سایهدار سرو، پناهگاه خنکی در میان ۱۰ جاذبه برتر گردشگری ایران است. این باغ جزو باغهای ایرانی است که در یونسکو به ثبت رسیده و طراحی آن نمونهای کامل از باغ ایرانی است؛ جایی که آب، سایه و معماری در هم تنیده شدهاند. آب چشمه فین با شیب ملایم در جویها و حوضها جاری میشود و همین سیستم، نشانهای از دانش مهندسی آب در ایران قدیم است.
در این مجموعه کوشک صفوی با تزیینات زیبایش و حمام تاریخیای هست که امیرکبیر، صدراعظم ناصرالدین شاه، در سال ۱۲۳۰ خورشیدی (۱۸۵۲ میلادی) در آن به قتل رسید. این رویداد هنوز یکی از بخشهای تلخ تاریخ قاجار به شمار میرود. اتاقهای حمام و تزیینات گچبری آن را با دقت ببینید تا با جزئیات معماری گرمابههای قدیم آشنا شوید.
آرام قدم بزنید، کنار حوضها چای بنوشید و بعد از آن، خانههای قدیمی کاشان مانند خانه عباسیان و خانه طباطبایی را برای دیدن معماری سنتی شهر در برنامهتان بگنجانید. کاشان به خاطر بازار سنتی، گلاب و کاشیهای زیبایش هم شناخته شده است، پس فرصت خرید و تماشای صنایع دستی را از دست ندهید.
آدرس: فین، نزدیک خیابان امیرکبیر، شهر کاشان، ولایت اصفهان.
۸. بازار تاریخی تبریز
برای علاقهمندان خرید و تاریخ، بازار تاریخی تبریز جایگاهی ویژه در فهرست ۱۰ جاذبه برتر گردشگری ایران دارد. این مجموعه آجری و سرپوشیده که در سال ۲۰۱۰ میلادی در یونسکو ثبت شد، از بزرگترین بازارهای سرپوشیده جهان به شمار میرود و قرنها در مسیر پررونق جاده ابریشم بوده است. تجار از ایران، ترکیه، هند و اروپا در این بازار داد و ستد میکردند و امروز هم این بازار نشاندهنده روح تجاری شهر است.
گنبدهای آجری بلند، راهروهای پیچدرپیچ و سقفهای قوسی آن، بهتنهایی دلیل کافی برای دیدنش هستند، حتی اگر قصد خرید نداشته باشید. بخشهای بازار به قالین، طلا، ادویه و چرم اختصاص دارد و هر تیمچه حالوهوای خودش را دارد. تیمچه امیر، که یکی از قدیمیترین بخشهای بازار است، با معماری باشکوه و سقف بلندش، بازدید ویژهای را میطلبد.
میان کوچهها چایخانههای قدیمی و کبابپزیهای محلی پنهاناند، پس با شکم گرسنه بروید. کمی چانه زدن را هم یاد بگیرید؛ فروشندگان اینجا معمولاً از گفتوگوی دوستانه لذت میبرند و گاهی همین گپ کوتاه، بهترین سوغاتی سفر را نصیبتان میکند.
آدرس: مرکز شهر تبریز، نزدیک خیابان امام، ولایت آذربایجان شرقی.
۹. حرم امام رضا (ع) در مشهد
مشهد دل معنوی شرق ایران است و حرم امام رضا (ع) یکی از شاخصترین مکانها در فهرست ۱۰ جاذبه برتر گردشگری ایران به شمار میآید. هر سال میلیونها نفر از سراسر ایران و کشورهای همسایه، از جمله شمار زیادی از افغانستان، برای زیارت امام هشتم شیعیان به این شهر میآیند. فضای معنوی حرم حتی برای گردشگران غیرمذهبی هم تجربهای به یاد ماندنی است و بسیاری از بازدیدکنندگان را تحت تأثیر قرار میدهد.
این مجموعه بزرگ شامل گنبد طلایی، صحنهای آینهکاریشده، کتابخانه و موزه است که هر کدام داستان خاص خودشان را دارند. موزه آستان قدس رضوی گنجینهای از نسخههای خطی، سکهها و هدایای تاریخی را نگه میدارد. کتابخانهاش هم از مراکز مهم نگهداری کتابهای نفیس در ایران است.
پوشش محترمانه لازم است؛ خانمها باید چادر یا روسری و لباس بلند بپوشند و آقایان لباس مرتب و پوشیده داشته باشند. دیدن حرم در شب، وقتی چراغها گنبد را زرین میکنند و جمعیت آرامتر میشود، تجربهای فراموشنشدنی است. اگر وقت دارید، کمی در صحنها بنشینید و به نظم و آرامش حاکم بر این مکان فکر کنید.
آدرس: خیابان امام رضا، شهر مشهد، ولایت خراسان رضوی.
۱۰. دشت لوط و کلوتها
برای ماجراجویان، دشت لوط که در سال ۲۰۱۶ میلادی در یونسکو ثبت شد، وحشیترین گزینه در میان ۱۰ جاذبه برتر گردشگری ایران است. باد در طول هزاران سال «کلوتها» را تراشیده؛ تپهها و ستونهای بلند ماسه و رس که در غروب آفتاب رنگ نارنجی میگیرند و مانند موجهای یک دریای خشک به نظر میرسند. این منطقه از خشکترین و داغترین نقاط کره زمین است و همین تضاد، حس سفر به سیارهای دیگر را به آدم میدهد.
کلوتهای شهداد در کرمان، با شکلهای عجیب و زیبای خود، بیشتر مورد توجه عکاسان و طبیعتگردان قرار میگیرند. در بخشهای مختلف دشت، ردپای رودخانههای خشک، رسوبات رنگارنگ و تپههای شنی بلند دیده میشود که هر کدام داستان زمینشناسی خاص خود را دارند. تماشای این چشمانداز در روز و شب، هر کدام حالوهوای متفاوتی به شما میدهد.
زیر آسمان پر ستاره چادر بزنید و شب را در دل کویر بگذرانید؛ جایی که نبودِ نور شهر، آسمان را پر از ستاره نشان میدهد. سفر را با راهنمای محلی و خودروی چهارچرخمحرک انجام دهید، چون مسیرها شنزار و بینشانهاند. آب، کلاه و لباس روشن همراه داشته باشید. زمستان و اوایل بهار بهترین زمان است، چون گرمای تابستان اینجا از بالاترین دماهای ثبتشده روی زمین است و سفر در آن فصل میتواند خطرناک باشد.
آدرس: کلوتهای شهداد، ولایت کرمان، جنوبشرق ایران.
سفر به ایران را با دویایران برنامهریزی کنید
دیدن این ده جاذبه وقتی آسانتر میشود که جزئیات سفر را به یک تیم محلی بسپارید. دویایران (Doiniran) تورهای حسابشده، رزرو هتل و برنامه سفر روزبهروز را به چند زبان ارائه میدهد و مسیر را از تخت جمشید تا دشت لوط پوشش میدهد. وقتی هماهنگی حملونقل، اقامت و بازدیدها با کارشناسان محلی باشد، وقت بیشتری برای لذت بردن از سفر خواهید داشت.
تاریخ سفر، علایق و بودجهتان را برای ما بفرستید تا کارشناسان دویایران برنامهای متناسب با سرعت و سلیقه شما بسازند؛ از سفرهای فرهنگی خصوصی و آرام تا ماجراجویی گروهی کوچک. تورها و هتلهای ما را در doiniran.com ببینید و این فهرست را به یک سفر واقعی تبدیل کنید.
تور ایران خود را انتخاب کنید
هر تور شامل پشتیبانی ویزا، هتلهای منتخب و راهنمای محلی است.